Hvað segja rannsóknirnar?
Mikið er fullyrt um heilsubætandi áhrif saunu. Hér tökum við saman það sem rannsóknir hafa sýnt og hversu traust gögnin eru. Flestar rannsóknir á hefðbundinni saunu koma frá Finnlandi og sýna fylgni, ekki orsakasamhengi. Fólk sem fer oft í saunu getur líka lifað heilbrigðara lífi að öðru leyti.
Í finnskri rannsókn var 2.315 miðaldra körlum fylgt eftir í um 20 ár. Þeir sem fóru í saunu 2–3 sinnum í viku voru í 23% minni hættu á að deyja úr hjarta- og æðasjúkdómum en þeir sem fóru einu sinni. Hjá þeim sem fóru 4–7 sinnum í viku var hættan 48% minni. (Laukkanen o.fl., JAMA Internal Medicine, 2015)
Blóðþrýstingur lækkar tímabundið eftir saunuferð. Í langtímarannsókn voru þeir sem fóru oftast í saunu í um 47% minni hættu á að fá háþrýsting. Slembirannsóknir vantar til að staðfesta áhrifin.
Í rannsókn á 1.628 körlum og konum voru þeir sem fóru 4–7 sinnum í viku í um 62% minni hættu á heilablóðfalli en þeir sem fóru einu sinni.
Í sama hópi finnskra karla voru þeir sem fóru 4–7 sinnum í viku í 66% minni hættu á heilabilun og 65% minni hættu á Alzheimer-sjúkdómi.
Í lítilli slembirannsókn (37 manns í 8 vikur) dró saunumeðferð marktækt úr spennuhöfuðverk.
Eldri rannsóknir benda til að sauna geti dregið úr einkennum slitgigtar, liðagigtar og vefjagigtar, en gögnin eru veik.
Infrarauð gufa hitar líkamann meira beint, svo fólk svitnar við lægri lofthita. Mun minna hefur verið rannsakað um hana en hefðbundna saunu.
Yfirlit yfir níu rannsóknir fann takmarkaðar vísbendingar um að infrarauð sauna geti lækkað blóðþrýsting og gagnast fólki með hjartabilun. (Beever, Canadian Family Physician, 2009)
Ein rannsókn bendir til gagns við langvinnum verkjum.
Í lítilli slembirannsókn (29 manns með þunglyndi) dró ein meðferð þar sem líkaminn var hitaður upp marktækt úr þunglyndiseinkennum í allt að 6 vikur, borið saman við gervimeðferð. Notað var sérhæft lækningatæki, ekki venjuleg infrarauð sauna, og niðurstöðurnar þarf að staðfesta í stærri rannsóknum. (Janssen o.fl., JAMA Psychiatry, 2016)
Rannsóknir benda til að infrarauð sauna lækki ekki kólesteról. Það eru heldur engin traust gögn fyrir því að sviti „hreinsi eiturefni“ úr líkamanum.
Allar rannsóknirnar á infrarauðri gufu voru litlar og stuttar.
Í blautgufu (eimbaði) er hitinn lægri en í saunu en rakinn nærri 100%. Sviti gufar þá ekki upp og hitinn finnst meiri en hitamælirinn segir. Mun minna hefur verið rannsakað um blautgufu en þurrgufu.
Líkaminn bregst við hita í blautgufu á svipaðan hátt og í saunu, með auknum hjartslætti og víkkun æða. Engar langtímarannsóknir sýna þó sömu tengsl við hjartaheilsu og fundist hafa fyrir finnska saunu.
Mörgum finnst rakt og heitt loft létta á stíflu í nefi. Yfirlit Cochrane yfir rannsóknir á upphituðu röku lofti fann þó ekki skýran ávinning við kvefi, og gögnin voru lítil og ótraust. (Singh o.fl., Cochrane, 2017)
Margir upplifa slökun í blautgufu, en það hefur lítið verið rannsakað sérstaklega.
Haltu tímanum stuttum, 10–15 mínútur, og drekktu vatn. Raki og hiti saman geta valdið svima hjá sumum.
Gusa er leidd athöfn í þurrgufu, svo sömu gögn og fyrir þurrgufu eiga við um hitann. Engar sérstakar rannsóknir eru til á gusum.
Þessar upplýsingar eru almennar og koma ekki í stað ráðgjafar læknis.